Đảm bảo tính khả thi Một trong những nguyên tắc trong xây dựng, ban hành VBQPPL được quy định tại Luật ban hành VBQPPL đó là phải đảm bảo tính khả thi của VBQPPL. Luật cũng quy định: Trong quá trình soạn thảo dự án luật, pháp lệnh, dự thảo nghị quyết, cơ quan, tổ chức chủ trì soạn thảo phải lấy quan điểm cơ quan, tổ chức hữu quan và đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của văn bản. Đơn vị chủ trì soạn thảo cũng phải nêu những vấn đề cần xin ý kiến hạp với từng đối tượng lấy ý kiến và xác định cụ thể địa chỉ tiếp nhận ý kiến; đăng tải toàn văn dự thảo trên trang thông tin điện tử của Chính phủ hoặc của cơ quan, tổ chức chủ trì soạn thảo trong thời kì ít ra là sáu mươi ngày để các cơ quan, tổ chức, cá nhân góp quan điểm... Quy trình lấy ý kiến vào VB như quy định ở trên cũng là đảm bảo tính khả thi của VB sau khi được ban hành. Luật ban hành VBQPPL cũng quy định về lớp lang kiểm tra, coi xét, chuẩn y…VBQPPL. Đặc biệt, Luật quy định VBQPPL phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giám sát, kiểm tra theo quy định của luật pháp. Việc giám sát, kiểm tra VBQPPL được tiến hành nhằm phát hiện những nội dung sai trái hoặc không còn thích hợp để kịp thời đình chỉ việc thi hành, sửa đổi, bổ sung, hủy bỏ hoặc huỷ bỏ một phần hoặc tuốt tuột văn bản, đồng thời kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xác định nghĩa vụ của cơ quan, cá nhân chủ nghĩa đã ban hành văn bản sai trái. Cùng với Luật ban hành VBQPPL, Nghị định số 40/2010/NĐ-CP ngày 12/4/2010 của Chính phủ về về kiểm tra và xử lý VBQPPL cũng có quy định về coi xét, xử lý bổn phận đối với người, cơ quan ban hành văn bản trái pháp luật. Trong đó, việc coi xét trách nhiệm tập thể, trách nhiệm cá nhân chủ nghĩa được thực hiện như sau: Cơ quan ban hành văn bản có nội dung trái pháp luật phải tổ chức việc kiểm điểm, xác định nghĩa vụ của tập thể và vắng cơ quan cấp trên có thẩm quyền coi xét, quyết định theo quy định của pháp luật, đồng thời, xem xét bổn phận của người đứng đầu cơ quan trong việc ban hành văn bản có nội dung trái luật pháp. Cán bộ, công chức trong quá trình tham vấn soạn thảo, thẩm định, kiểm tra, chuẩn y văn bản có nội dung trái luật pháp, tùy theo tính chất, mức độ lỗi và nội dung trái pháp luật của văn bản, phải chịu trách nhiệm theo quy định của luật pháp về kỷ luật cán bộ, công chức. Trường hợp cán bộ, công chức có hành vi vi phạm trong quá trình soạn thảo, ban hành văn bản gây hậu quả nghiêm trọng thì có thể bị yêu cầu xem xét, truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật… Luật và Nghị định quy định như vậy nhưng trên thực tại, các văn bản có hiệu lực trên trời đã bị dư luận điểm mặt chỉ tên, đó là chuyện ghi tên bác mẹ trong chứng minh quần chúng, chuyện cấm nghe điện thoại ở cột xăng, chuyện cấm bán thịt lợn trong 8 tiếng, chuyện cấm lắp kính trên nắp quan tài…Tuy nhiên, dường như việc xử lý các cơ quan, tổ chức, cá nhân chủ nghĩa ban hành các chính sách đó vẫn chưa được thực thi một cách nghiêm trang khiến dư luận bất bình. Ban hành chính sách không khả thi cũng là phí phạm! Quá trình lấy quan điểm Dự án Luật thực hiện kiệm ước, chống phao phí (sửa đổi) nhiều ý kiến yêu cầu bổ sung quy định về trách nhiệm của người thông qua, ban hành chủ trương, cơ chế, chính sách gây phung phá. Tuy nhiên, theo giải trình của Chính phủ thì việc xây dựng, ban hành các VBQPPL để thực hành các chủ trương, chính sách lớn của nhà nước được thực hiện theo trình tự, thủ tục chém quy định tại Luật Ban hành VBQPPL, phải lấy ý kiến, giám định, rà và tùy theo hình thức văn bản pháp luật phải trình Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ trao đổi phê duyệt... Trường hợp VBQPPL có nội dung trái pháp luật, không bảo đảm chất lượng, không khả thi thì việc xử lý đã có quy định tại Luật Ban hành VBQPPL và Chính phủ đã có Nghị định số 40/2010/NĐ-CP ngày 12/4/2010 quy định việc rà soát và xử lý VBQPPL như xử lý trách nhiệm đối với tập thể, trách nhiệm của người đứng đầu, bổn phận của cán bộ, công chức tham mưu soạn thảo, thẩm định. Tuy nhiên, nhìn vào các chính sách thiếu tính khả thi trên thực tại, nhiều quan điểm cho rằng, Luật ban hành VBQPPL, Nghị định 40/CP chưa là “công cụ” hữu hiệu trong việc ngăn chặn lãng phí trong ban hành chính sách. Sự vung phí trong lĩnh vực này không chỉ tính bằng tiền bạc của nhà nước, của dân mà còn ảnh hưởng đến niềm tin của tầng lớp. Do đó, nhiều ý kiến đề nghị bổ sung quy định về bổn phận của người đưa ra chính sách không thích hợp gây hoang toàng. Dù vậy, cũng có luồng ý kiến ngược lại chỉ ra rằng, các chính sách được ban hành theo hình thức tập thể thì chẳng thể quy nghĩa vụ cá nhân chủ nghĩa. Dù nghĩa vụ là cá nhân hay tập thể thì đại phần nhiều quan điểm vẫn cho rằng, phải có địa chỉ cụ thể để quy trách nhiệm, để việc ban hành VBQPPL không phải để ”cho vui, cho có” hoặc làm ”quấy quá cho xong”, mà quan trọng là các quy định hiện hành phải được thực hành nghiêm trên thực tiễn. Ngay cả Luật ban hành VBQPPL, nếu chỉ quy định chế tài mà không xử lý ai, không thực hành được thì chính bản thân các quy định cũng chỉ để trên giấy mà thôi. Sự nghiêm minh của luật pháp thể hiện qua tính khả thi của từng văn bản là điều người dân mong chờ ở những người làm chính sách./.
Thu Hằng |
Thứ Bảy, 20 tháng 7, 2013
Ban hành chính sách gây lãng phí: Ai phải chịu nghĩa vụ?
